Xeografía e historia

O Perú oficialmente, República do Perú é un país situado na parte occidental e intertropical de América do Sur. Limita ao norte con Ecuador e Colombia, ao leste con Brasil, ao sueste con Bolivia, ao sur con Chile e ao oeste co Océano Pacífico, despois das 200 millas que o país reclama como o seu dominio marítimo. O seu territorio componse de paisaxes diversas: os vales, altiplanos e altos cumes da cordilleira de Ándelos despréganse cara a costa desértica ao oeste e a Amazonia, ao leste. O Perú é un dos países de maior diversidade biolóxica no mundo e de maiores recursos minerais.

O Antigo Perú foi o berce da civilización andina. Cara ao 3.200 a. C. xurdiu aquela de Caral-Souben, pero é tras Chavín que se suceden as clásicas civilizacións andinas como Moche, Naza ou Huari. Cara ao século XV, o Imperio incaico, estendeuse por gran parte do occidente suramericano até a Conquista en 1532, tras a cal se estableceu un Virreinato español nos novos dominios con especial interese na extracción de prata. Neles fusionáronse a cultura andina e a española.

As Reformas Borbónicas do século XVIII suscitaron rifas e diversos levantamentos contra a autoridade peninsular até a Rebelión de Túpac Amaru II. Coa ocupación francesa de España e a propalación da Pepa ou constiución de 1812, difúndense as ideas de autonomía política na América española. Así é como en 1821 proclamouse formalmente a Independencia, saldada o 9 de decembro de 1824 despois da Batalla de Ayacucho. O país mantívose en recesión económica e o caudillismo militar até a bonanza e declive da Era do Guano, que culminou pouco antes da Guerra do Pacífico.

Na posguerra, articulouse un goberno oligarca o cal dirixiu a Reconstrución até o Oncenio leguiísta, que gatilló a intromisión dun militarismo de corte profascista. As Forzas Armadas estableceron unha ditadura militar en 1968 que introduciu diversas reformas de corte nacionalista. En 1980, regresou o goberno democrático-representativo pero xestouse tamén o conflito armado entre o Estado e o grupo terrorista Sendero Luminoso, que alcanzou o seu punto máis álxido tras a crise inflacionaria de fins dos oitentas. os noventas significaron a implementación do modelo neoliberal, vixente ao 2010, que permitiu a reactivación económica a inicios do século XXI.

A cultura peruana é resultado da mestizaxe inicial entre a civilización andina e a tradición cultural española, e en menor medida a cultura africana. A iso únese a posterior influencia de migracións decimonónicas procedentes de China, Xapón e Europa. Desta mixtura resultou unha orixinal síntese cultural. O idioma principal e máis falado é o español, aínda que un número significativo de peruanos fala diversas linguas nativas, sendo a máis estendida o quechua sureño. Perú é un país emerxente, cun Indice de Desenvolvemento Humano alto, aínda que cunha marcada desigualdade económica. Entre as súas principais actividades económicas inclúense a agricultura de exportación, pesca, minería e a manufactura de produtos como os téxtiles.

Politicamente, o país está organizado como unha república presidencialista democrática cun sistema político multipartidista estruturado baixo os principios de separación de poderes e descentralización. Se dividide en 24 departamentos e a Provincia Constitucional do Callao.